Nog iets meer over mission statements; de stem van Covey

In mijn laatste blog heb ik iets verteld over mijn mission statement en het gebruik van de logische niveas van Dilts en Bateson om het waarom, hoe en wat van je statement nader te onderzoeken en te ontleden van een abstract/conceptueel tot aan een tastbaar/praktisch niveau. Natuurlijk is dat, een mission statement en deze manier van het onderzoeken van zoiets, maar een manier om te kijken naar je motieven in het leven. In dit blog wil ik nog een alternatieve manier laten zien om hetzelfde te doen, om de waarde van verschillende perspectieven te benadrukken. Ik zeg het wel vaker, gebruik vooral datgene dat voor jou werkt.

Een andere manier die me ook erg aanspreekt komt van Stephen Covey, beroemd vanwege zijn ’7 habits of highly effective people’. In zijn boek ‘the 8th habit’, beschrijft hij onder andere de ‘voice’ (not ‘ of Holland’  ;-) ). De stem die je hebt en kunt gebruiken om vorm te geven aan je roeping. Volgens Covey is het aan ons om onze stem te vinden en anderen te inspireren om ook hun eigen stem te vinden en te gebruiken.

Wat is dan die stem? Volgens Covey bevindt je ‘stem’ zich op het snijvlak van vier gebieden; behoefte, talent, passie en geweten. Hij koppelt die in zijn boek aan nog een flink aantal andere concepten om er een complete theorie van te maken, maar dit begrip op zichzelf is al erg bruikbaar om, wat ik hier wil aangeven, op zoek te gaan naar je werkelijke doel in het leven en dit gebruiken om leiding te geven aan jezelf. Covey verwoord je stem ongeveer als volgt: “Een sterke behoefte in de wereld die vervuld kan worden met jouw unieke talent, waarbij het vervullen van die behoefte jou vult met passie en waarvan je voelt dat het goed en juist is om te doen.” Covey betoogd dat het antwoord op deze vraag jouw unieke bijdrage aan de wereld oplevert, wat je zelf kunt vergelijken met of omvormen naar een mission statement. Als je dat zou willen.

In mijn geval, als ik terugkijk op mijn vorige post, houdt dit in dat de behoefte die ik zie in de wereld het overdragen van kennis en kunst is (leren op zich is meer een doel voor mezelf in het bijzonder dan voor de wereld in het algemeen). Deze kan ik invullen met mijn talenten op het gebied van beeldbewerking, mijn behoefte om kennis te delen en de kwaliteiten die verder specifiek bij mij horen (in het model van Dilts en Bateson de kwaliteiten, zie mijn vorige post). Van beiden krijg ik zelf veel energie (de passie volgens Covey) en ben ik overtuigd dat ze goed en juist zijn (zelfs toetsbaar juist als ik het nader zou willen onderzoeken in de wereld om mij heen) om na te streven. Als ik een en ander goed beschouw en verder zou uitschrijven dan kom ik misschien zelfs wel tot de conclusie dat ik tweestemmig ben .

Hiermee sluit ik even af wat ik te zeggen heb over mission statements en manieren om deze te bekijken. Het zijn twee manieren die voor mij werken, maar het zullen vast niet de enige zijn. Het nut van mission statements voor mij ligt hierin dat ze een concreet en beknopt anker en kompas vormen om leiding te geven aan jezelf, waardoor verder zelfontplooiing mogelijk wordt. De methoden van Dilts en Bateson en Covey hebben voor mij waarde omdat het hanteerbare methoden zijn om tot zo’n mission statement te komen.

Zes niveaus van overtuiging

Ik gebruik het eerste plaatje vaak als kapstok om bijvoorbeeld coachvragen en de toepassing van verschillende stukken theorie aan op te hangen. Het geeft op een simpele manier een fundamenteel stuk inzicht in hoe onze diepste overtuigingen over ‘hoe de wereld werkt’ in zes lagen invloed hebben op ons gedrag en hoe we onze omgeving zien. Het tweede plaatje versimpelt ditzelfde model nog verder. Je zou kunnen zeggen dat de binnenste twee lagen van de zes logische niveaus gaan over het waarom, de volgende twee lagen over het hoe en de buitenste twee lagen over het wat.

Maar we beginnen bij de zes logische niveaus. Van binnen naar buiten komt eerst het wereldbeeld. Oorspronkelijk worden hier vaak de woorden zingeving of spiritualiteit gebruikt. Ikzelf gebruik liever het woord wereldbeeld omdat het objectief klinkt en geen alternatieve of dogmatische bijklank heeft. Op het niveau van het wereldbeeld houden we ons met de echt diepe vragen bezig. Waarom zijn wij hier? Is er leven na de dood? Wat is de zin van alles? Het antwoord dat we onszelf geven is de context voor de volgende laag en zo werkt het model zich naar buiten, naar steeds concretere zaken.

Identiteit. Uitgaande van het beeld dat we hebben van de wereld om ons heen en de reden daarvan, houden we ons op het niveau van identiteit bezig met de vraag; en hoe pas ik dan in die wereld? Wat is mijn bijdrage? Wat is mijn nut? Waarom ben ik hier?

Overtuigingen. Ons beeld van hoe de wereld in elkaar zit en de plaats die we onszelf in die wereld geven is de grondslag van onze overtuigingen en daarmee ook een belangrijk deel van de normen en waarden waarlangs we onszelf en anderen meten. Op dit niveau beginnen we ook de omslag te maken van binnen naar buiten. Dingen die wij geloven over de wereld en onszelf projecteren we ook naar buiten en naar anderen. We hebben bepaalde verwachtingen van onze omgeving en we toetsen die omgeving aan onze overtuigingen. De verschillen die we vinden tussen ons eigen beeld van hoe de wereld in elkaar zou moeten zitten en de werkelijkheid die we aantreffen bepaalt ook hoe we in actie komen. Welke vaardigheden we onszelf aanleren en hoe we die aanwenden.

Vaardigheden. Alle dingen die we ons eigen maken. Er valt natuurlijk te discusiëren over de vraag welke vaardigheden aangeleerd zijn of geërfd, maar die vraag vind ik hier van ondergeschikt belang. Het zijn simpelweg alle dingen die we kunnen, of dit nu naastenliefde is, rekenen of lenigheid.

Gedrag. Hetgeen dat we doen of laten zien aan de buitenwereld. Ons gedrag vloeit voort uit de manier waarop wij de wereld en onszelf ervaren, welke normen en waarden we hanteren en de vaardigheden waarvan we gebruik kunnen maken. De manier waarop we dingen doen vertelt iets, maar natuurlijk lang niet alles, over hoe we over de wereld en anderen denken. Het bepaalt ook of onze omgang met de rest van de wereld, met name de anderen daarin, prettig is of conflicten bevat.

Omgeving. Onze interactie met de wereld om ons heen. Hoe zien de groepen eruit waarin je je begeeft? Wat voor werk doe je? Hoe zien je relaties eruit? Op welke voet leef je met je omgeving? Dat zijn de vragen die op dit niveau spelen. Je zou ook kunnen zeggen dat deze laag in het model weer een terugkoppelpunt is met de binnenste cirkel. In hoeverre stemmen deze twee met elkaar overeen?

Het model van de zes logische niveas van leren en overtuiging is bedacht door Gregory Bateson en later verder ontwikkeld door Robert Dilts. Het wordt op verschillende manieren getekend, maar ik vind persoonlijk deze concentrische circels het meest elegant en treffend voor de ‘opbouw’ van individuen.

Zoals gezegd voegt het tweede plaatjes een aantal van de niveaus samen om tot een nog simpelere scheiding te komen; waarom, hoe, wat. Meestal gaan we uit van wat, hoe en waarom. We weten vaak het best wat we doen en het minst waarom we iets doen. Terwijl het hebben van succes vaak het beste gaat als je weet waarom je iets doet. Ikzelf kwam letterlijk tot deze Waarom, hoe, wat cirkels tijdens de voorbereiding voor een presentatie bij één van mijn leveranciers. Na afloop van deze presentatie wees iemand me op de site van ted.com en een filmpje dat daarop staat van Simon Sinek. Hij gebruikt exact dezelfde indeling en heeft een paar treffende voorbeelden om de werking van deze Waarom, hoe, wat cirkels, of de gouden cirkel zoals hij het zelf noemt, aan te tonen.

Het periodiek systeem der visualisatietechnieken

De laatste keer dat ik van een periodiek systeem hoorde was tijdens de scheikunde les op de middelbare school en dat betrof de elementen. Scheikunde was niet mijn sterkste vak en het systeem sprak mij ook niet echt aan. Mijn eerste reactie op dit ‘periodiek systeem der visualisatie technieken’ was dan ook lauw. Totdat ik de link volgde.

Voor iemand als ik, die graag via visualisaties structuur geeft aan dingen, is dit systeem een uitkomst. Vergelijkbaar met zijn scheikundige tegenhanger probeert het een overzicht te geven van alle visualisatietechnieken die er zijn. Van een rechte lijn via kwadranten naar mindmaps, kaarten en zelfs cartoons. Er zit een opbouw in naar doel en complexiteit. Zo’n beetje alles wat je kunt en wilt gebruiken om iemand anders (of jezelf later) snel iets duidelijk te maken, los van het onderwerp, zit erin.

Zowel het periodiek systeem als een onderbouwing ervan zijn te vinden op de site van Visual literacy.

Periodiek systeem der visualisatie technieken

Onderbouwing van het periodiek systeem